Somali Limanlar ve Deniz Ulaştırma Bakanı Abdülkadir Muhammed Nur, siyasette yer almak isteyenlerin artık savaş değil, sandık yolunu seçmesi gerektiğini belirterek, Somali’nin geleceğinin halkın vereceği kararlarla şekilleneceği bir sisteme geçmek istediklerini söyledi.
Nur, Siyaset, İktisat ve Toplum Araştırmaları Vakfı’nda (SETA) düzenlenen Türkiye-Somali ilgileri ve bölgesel gelişmelerin değerlendirildiği toplantıya katıldı.
Burada konuşan Işık, milletlerarası toplumun Somali’deki varlığına dikkati çekerek, “Ama Türkiye üzere çok boyutlu, Somali’nin kalkınmasıyla ilgili bu mevzuda yardımcı olan hiç kimse yoktu.” dedi.
Nur, bunun Somali ile Türkiye ortasındaki bağların daha da güçlenmesine katkı sağladığını belirterek, Çağrı Bey Sondaj Gemisi’nin Somali’ye gelmesiyle halkın, iktisat ve balıkçılık alanındaki zorlukların aşılacağına inandığını söz etti.
Somali’de seçim sisteminde “bir kişi bir oy” modeline geçiş sürecine ait değerlendirmelerde bulunan Parıltı, ülkede 275 milletvekili bulunduğunu belirterek, geçmişte uygulanan 4,5 (dört buçuk) kabile temelli dolaylı seçim sisteminde kabile başkanlarının kendi ortalarından milletvekillerini belirlediğini, halkın ise seçim sürecine direkt katılmadığını söyledi.
Nur, bu milletvekillerinin de cumhurbaşkanını seçtiğini ve cumhurbaşkanının da başbakanı seçtiğini aktararak, bu sistemde 2016’da bir değişiklik yapıldığını, kabileden 51 kişinin bir ortaya gelerek milletvekili seçmesi kararının alındığını ve 2022’de bu sayının 101’e yükseltildiğini vurguladı.
Somali halkının terörle çaba ettiğini hatırlatan Işık, halkın siyasete katılabilmesi ve kelam hakkına sahip olabilmesi için bu türlü bir sistem oluşturduklarını tabir etti.
“Bazı ülkeler Somali’yi makûs göstermek için dezenformasyona yöneliyor”
Somali’ye yönelik medyada dezenformasyon yapıldığını aktaran Işık, “Bazı ülkeler bu bahislerde yani Somali’yi berbat göstermek için dezenformasyon yapılmasına para ödüyorlar.” tabirini kullandı.
Nur, ülkede ticaret ve güvenlik alanlarında yaşanan olumlu gelişmeleri dünyaya yansıtmaları gerektiğini belirterek, “Güvenlikle ilgili büyük bir değişim var. ve bu hususta çok olumlu olan şeylere bir şey söylemiyorlar. Lakin küçük bir negatiflik olduğunda büyütüyorlar.” dedi.
Somali’deki sondajlar
Somali açıklarında deniz sondajı konusunda Batılı firmalarla anlaştıklarını lakin hiçbir şey yapmadıklarını söyleyen Işık, Türkiye ile muahedenin açık denizde 3 blokla yapıldığını anımsattı.
Oruç Reis ile Çağrı Bey gemilerinin Somali açıklarında faaliyetlerini sürdürdüğünü belirten Işık, Türkiye’nin gemilerin güvenliğini sağladığını, ülkeye teknoloji taşıdığını ve yatırım yaptığını bildirdi.
Türkiye’nin Somali’deki faaliyetlerine ait vakit zaman “sömürmeye geldi” istikametinde tezler ortaya atıldığını hatırlatan Işık, Türk yatırımlarının sadece Somali’ye değil, tüm Doğu Afrika bölgesine yarar sağlayacağını vurguladı.
Nur, Türkiye’nin Somali açıklarında çıkarılacak petrolden sırf yüzde 5 hisse verdiği tarafındaki argümanların dezenformasyon olduğunu belirtti.
Anlaşmaya ilgi duyan ve güç alanında uzman şahısları davet ederek bu savların ne kadar mesnetsiz olduğunu anlattıklarını kaydeden Işık, buna karşın gerçek bilginin kamuoyuna ulaştırılması konusunda daha fazla gayret gösterilmesi gerektiğini lisana getirdi.
“Yeni seçim sistemine karşı çıkanlar kimi devletlerden dayanak alıyor”
Nur, “bir kişi bir oy” sistemiyle kabilelerinin de birbiriyle savaşmasını önlediklerine dikkati çekerek, “Geleceği öngörmeyen kimi siyasetçiler, karşı çıkıyor. Onlar da birtakım devletlerden dayanak alıyorlar.” dedi.
Mogadişu’da belediye seçimlerinin rastgele bir güvenlik sorunu yaşanmadan tamamlandığını hatırlatan Parıltı, ülkede bölgesel seçim sürecine geçildiğini ve milletvekillerinin de önderleri seçtiğini söyledi.
Nur, Mogadişu’da iki muhalif başkanın yanlarındaki birkaç düzine silahlı bireyle kimi uygunsuz teşebbüslerde bulunduğunu belirterek, bu manzaraların kimi medya kuruluşlarınca “Somali’de kaos var” algısı oluşturacak formda servis edildiğini tabir etti.
Söz konusu bireylerin kısa müddette konutlarına gönderildiğini ve rastgele bir sorun yaşanmadığını lisana getiren Işık, Somali halkının ne istediğini bildiğini, kendisini inançta hissettiğini ve sokağa çıkan bu kümelere takviye vermediğini kaydetti.
Nur, siyasette yer almak isteyenlerin artık “savaş değil, sandık yolunu tercih etmesi” gerektiğini vurgulayarak, Somali’nin geleceğinin halkın vereceği kararlarla şekilleneceği bir sisteme geçmek istediklerini söyledi.
Bunun kolay olmadığını bildiklerini söz eden Parıltı, kelam konusu modeli denediklerini ve uygulanabilir bir sistem olarak gördüklerini belirtti.
Bakan Ziya’dan bağlantısallık vurgusu
Ticaret alanında direkt ulaşım sınırı kullanımının suratı da artırdığına işaret eden Parıltı, bakanlık vazifesini yürütmeye başladığından bu yana bağlantısallık konusunu her toplantıda ele aldıklarını söyledi.
Nur, bağlantısallık konusunda deniz ulaşımının kıymetli olduğuna dikkati çekerek, evvelden Türkiye-Somali ortasında çeşitli ülkeler üzerinden gerçekleşen ticari ulaşımın 60 gün sürdüğünü lakin direkt kargo sınırının devreye girmesiyle bunun 25-30 güne düştüğünü aktardı.
Türkiye’den Somali’ye gönderilen ticari eserlerin artık öbür limanlar üzerinden transit taşınmasına gerek kalmayacağını vurgulayan Parıltı, artan talep nedeniyle iki ülke ortasındaki ticari seferlerin sayısının da yükselmeye başladığını belirtti.
Nur, Şubat 2025’te Eş-Şebab’ın Somali’de taarruzlarını ağırlaştırdığı periyotta ülkenin petrol varlığı sorununun değerli bir rol oynadığını öne sürerek, sisteme yeni ülkelerin yahut şirketlerin girmesini istemeyen kimi büyük ülkelerin tesiriyle dezenformasyon kampanyaları yürütüldüğünü savundu.
Terörün araçsallaştırıldığını argüman eden Parıltı, bu sürecin Türkiye’nin takviyesi sayesinde başarısızlıkla sonuçlandığını kelamlarına ekledi.
Kaynak: Son Dakika
